سيد جلال مصطفوى كاشانى

173

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

مىگردد كه اين ليف‌ها هر يك عضلهء ديگر است پس عدد اين عضله‌ها از هر سوى بيست و دو باشد « 1 » و همين خلاف به‌عينه ميان سر و بن اين عضله‌ها نيز است « 2 » از بهر آنكه ليف‌هاى اين عضله‌هايى كه نزديك مهرهء پشت است حركت آن بر خلاف حركت ليف‌هايى است كه نزديك سر پهلوها است « 3 » چه [ ( زيرا ) ] ليف‌هايى عضله‌هاى بيرونى هرچه نزديك مهرهء پشت است ، بسط كند و ليف‌هاى همين عضله‌ها آنچه نزديك سر پهلوها است قبض كند و ليف‌هاى عضله‌اى زندرونين هرچه نزديك مهرهء پشت است قبض كند و ليفهاى همين عضله‌ها هرچه نزديك سرپهلوها است ، بسط كند و چون كار ليف‌هاى سرپهلو و ليف‌هاى بن پهلو مخالف يكديگر است ، دانسته آيد كه اندر ميان هر پهلو چهار عضله است پس عضله‌هاى پهلوها هشتاد و هشت گردد « 4 » . اكنون بايد بدانيم كه اين مطلب قبل از ابن سينا معلوم نبوده و از اكتشافات آن دانشمند بزرگوار است ، زيرا قرشى كه يكى از شارحان معروف است شرحى بر كتاب تشريح ابن سينا دربارهء عضلات ميان‌دنده‌اى نوشته است : قال جالينوس و عدد هذه العضلات اثنان و عشرون عضله اذ بين كلّ ضلعين عضله واحده و ليس بين الطّرفين و بين غيرهما هذا النوّع من الفصل و عدد الاضلاع اربعه و عشرون ضلعا فلذلك يكون عدد هذه العضلات انثتين و عشرين عضله و امّا الشيخ فقل جعل كلّ واحده من هذه العضلات اربع عضلات فيكون عدتها ثمانيا و ثمانين عضله يعنى ، جالينوس مىگويد ميان هر دو دنده يك عضله موجود است به‌طورىكه عضلات ميان‌دنده‌اى مجموعا 22 بوده و بين طرفين دنده يا جاى ديگر از لحاظ وضعيت اين عضلات فرقى نمىگذارد و چون عدد دنده 24 است پس عدهء اين عضلات را 22 مىداند ولى شيخ هر يك از اين عضلات را 4 تا دانسته و عدهء كل آن‌ها را 88 مىشمارد .

--> ( 1 ) . يازده ميان‌دنده‌اى خارجى و يازده ميان‌دنده‌اى داخلى در هر طرف سينه . ( 2 ) . اينجا بحثى را پيش مىكشد كه تستو به شرح آن پرداخته است و مىگويد امتداد و عمل عضلات ميان‌دنده‌اى در قسمت عقب كه مجاور ستون فقرات است با آنچه در جلو مجاور عظم قص قرار گرفته فرق دارد و مخالف يكديگر مىباشند . ( 3 ) . سرپهلوها ؛ يعنى ، سردنده‌ها آنجايى است كه دنده به وسيلهء غضروف‌ها به استخوان جناغ متصل است . ( 4 ) . چهل و چهار تا در طرف راست و چهل و چهار تا در طرف چپ .